Chheng-kok

Wikipedia (chū-iû ê pek-kho-choân-su) beh kā lí kóng...
Thiàu khì: Se̍h chāmchhiau-chhoē
1888-nî Tāi-chheng Tè-kok soan-pò· ê kok-kî.

Chheng-kok (清國), mā kóng Chheng-tiâu (清朝) kap Boán-chheng (滿清), ia̍h hō ka-tī Tāi-chheng (大清), boé-kî chū-cheng Tāi-chheng Tè-kok (大清帝國), sī tī 1644 nî kàu 1911 nî thóng-tī chha-put-to hiān-chhú-sî Tiong-kok khu-he̍k ê tè-kok. Tī sù-siông ê Tiong-kok le̍k-sú-chheh lāi-té, sī siōng-boé 1-ê tiâu-tē.

Chheng Tiâu ê thóng-tī-chiá sī Boán-cho̍k ê Aisin Gioro-sī (愛新覺羅), 1616 nî Nurhaci (努爾哈赤) kiàn-li̍p ông-kok, kok-miâ hō-chò Tāi-kim (大金), 1636 nî Nurhaci ê hāu-siⁿ Hong Taiji (皇太極) kā kok-miâ kái-chò Tāi-chheng (大清), chē-ūi chò hông-tè.

1644 nî, Lí Chū-sêng (李自成) sut-niá ê lông-bîn kun-tūi phah-ji̍p-khì Pak-kiaⁿ, Tāi-bêng Tè-kok hông-tè Chiông-cheng (崇禎) chū-sat, Lí Chū-sêng khí-kok hō-chò Tāi-sūn (大順).

Āu--lâi Tāi-chheng Tè-kok soè-ho̍k Tāi-bêng Tè-kok ê chiong-kun Ngô͘ Sam-kùi (吳三桂), i chhoā Chheng-kok ê kun-tūi ji̍p-lâi Bān-lí Tn̂g-siâⁿ lāi-té, koh phah-iâⁿ Lí Chū-sêng, liáu-āu Dorgon (多爾袞) kā Chheng-kok ê Sūn-tī Hông-tè chih lâi tī Pak-kiaⁿ, Pak-kiaⁿ chiâⁿ-chò Tāi-chheng Tè-kok sin ê siú-to·.

1911-nî hoat-seng Sin-hāi Kek-bēng (辛亥革命), tè-kok lāi-té ê ta̍k-séng tn̂g-tn̂g té-té soan-pò· to̍k-li̍p, tè-kok hông-tè Phó͘-gî (溥儀) tī 1912-nî lo̍h-tâi, Tāi-chheng Tè-kok choaⁿ-á bia̍t-bông, liân Tāi-kim kok kè-kiōng ū 13-ê hông-tè, lóng-chóng 297-tang.

Chheng-tiâu ê hông-tè[siu-kái]

  1. Thian-bēng (天命) (1616 nî - 1626 nî)
  2. Thian-chhong (天聰) (1627 nî - 1636 nî)
  3. Chiông-tek (崇德) (1636 nî - 1643 nî)
  4. Sūn-tī (順治) (1644 nî - 1661 nî)
  5. Khong-hi (康熙) (1661 nî - 1722 nî)
  6. Eng-chèng (雍正) (1723 nî - 1735 nî)
  7. Khiân-liông (乾隆) (1736 nî - 1795 nî)
  8. Ka-khèng (嘉慶) (1796 nî - 1820 nî)
  9. Tō-kong (道光) (1821 nî - 1850 nî)
  10. Hâm-hong (咸豐) (1851 nî - 1861 nî)
  11. Tông-tī (同治) (1862 nî - 1875 nî)
  12. Kong-sū (光緒) (1875 nî - 1908 nî)
  13. Soan-thóng (宣統) (1909 nî - 1912 nî)