Ji̍t-pún
| Ji̍t-pún-kok | |||||
| 日本国 | |||||
| |||||
| Kok-koa: Kimigayo | |||||
| Chū-jiân tē-lí (si̍t-chè khòng-chè tē-khu) | |||||
Ji̍t-pún ê só͘-chāi. | |||||
| Siú-to͘ | Tang-kiaⁿ | ||||
Bīn-chek
| |||||
| Sî-khu | UTC+9 | ||||
| Jîn-bîn seng-oa̍h | |||||
Jîn-kháu
| |||||
| Chèng-tī bûn-hoà | |||||
| Kok-ka léng-tō-jîn | |||||
| Keng-chè si̍t-le̍k | |||||
| Tiong-iong gîn-hâng | Ji̍t-pún gîn-hâng | ||||
| hoè-pè tan-ūi | Yen (¥) (JPY) | ||||
| Gini hē-sò͘ | 37.6(2008 nî) | ||||
| GDP (bêng-gī siōng ê) | 4.613 bān-ek (2014 nî) | ||||
| Pêng-kin GDP (bêng-gī siōng ê) | 36,332 (2014 nî) | ||||
| HDI | 0.914 (2013 nî) | ||||
| thong-iōng gí-giân | Ji̍t-pún-gí | ||||
| Kok-ka chu-liāu | |||||
| Kok-ka tāi-hō | JPN | ||||
| bāng-he̍k miâ-chheng sok-siá | .jp | ||||
| kok-chè tiān-oē khu-hō | +81 | ||||
Ji̍t-pún (Ji̍t-pún-gí: Nippon a̍h-sī Nihon; hàn-jī: 日本), tiàm tī Tang A-chiu ê hái-tó kok-ka, tī Tiâu-sián Poàn-tó kap Thài-pêng-iûⁿ tiong-kan.
Ji̍t-pún ê jîn-kháu bi̍t-tō· sī só·-ū í-khai-hoat kok-ka tang-tiong tē-1-koân ê.
Bo̍k-lo̍k
Tē-lí seng-thài[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Ji̍t-pún tiàm-tī Thài-pêng-iûⁿ Hóe-khoan ê hóe-soaⁿ tē-tài, khin-tō· tē-tāng chia̍p-chia̍p ū, sam-put-gō·-sî chhek koh khah lī-hāi. Tōa tē-tāng ta̍k sè-kí hoat-seng kúi-nā-pái, hái-tiòng chhiâng-chāi tòe tī āu-piah, chō-sêng tōa chai-lān. Kīn-lâi hoat-seng ê tē-tāng ū 2004 nî ê Chyuetu Tē-tāng kap 2005 nî ê Tōa Hansin Tē-tāng. Un-chôaⁿ móa-móa-sī, chē-chē khai-hoat chò tō·-ká-tiong-sim.
Ji̍t-pún kûn-tó khì-hāu un-hô; lâm-hong sio-lo̍h, sio̍k-î a-jia̍t-tài, pak-hong (Hokkaidô) chheng-liâng, sio̍k-î un-tài.
Ji̍t-pún ê lio̍k-tē chú-iàu pau-koah 4 tōa tó kap 1 cho· kûn-tó: Hokkaidô (北海道), Honshû (本州), Sikoku (四国), Kyûshû (九州), kap Ryûkyû Kûn-tó (琉球). 73% sī soaⁿ-tē, ta̍k-ê tōa tó to ū 1 liâu soaⁿ-me̍h. Huzi-soaⁿ siāng koân (3,776 m). 80% ê tē sī sim-lîm. Tōa-pō·-hūn m̄-sī goân-sú-nâ, sī tī kòe-khì 300 tang sin chèng ê chhiū-châng. Tokugawa Bō·-hú ê chèng-chhek kó·-lē pó-io̍k sim-lîm.
Jîn-kháu[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Ji̍t-pún tōa-pō·-hūn sī soaⁿ-tē, kan-taⁿ 20% chó-iū sī pêⁿ-tē. Soaⁿ-tē jîn-kháu bi̍t-tō· kē, siâⁿ-chhī kap lông-tē lóng tī pêⁿ-tē, hia jîn-kháu bi̍t-tō· hui-siông koân.
Keng-chè[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Tī Tokugawa sî-tai khai-sí tōa-liōng khai-hoat hái chu-goân.
Le̍k-sú sū-kiāⁿ[siu-kái | kái goân-sú-bé]
- 1467 nî: lōe-chiàn
- 1603-1867: Tokugawa Bō·-hú
Siā-hōe[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Chit pha iáu-bōe ū lâng siá. Chhiáⁿ tàu pó͘-chhiong lōe-iông.
Chèng-tī[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Chit pha iáu-bōe ū lâng siá. Chhiáⁿ tàu pó͘-chhiong lōe-iông.
Hêng-chèng tan-ūi[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Ji̍t-pún téng-chân ê hêng-chèng tan-ūi àn-chiàu thoân-thóng pun chò to͘-tō-hú-koān 4 lūi, iā-chiū-sī ū 1 ê to͘ (Tang-kiaⁿ), 1 ê tō (Hokkaidô), 2 ê hú (Kiaⁿ-to͘, Tāi-pán), kah 43 ê koān. Lēng-gōa iū-koh pun chò kúi-nā-ê tē-khu.
Hokkaidô[siu-kái | kái goân-sú-bé]
- Hokkaidô tē-khu - Hokkaidô
Honshû[siu-kái | kái goân-sú-bé]
- Tôhoku tē-khu - Aomori, Iwate, Miyagi, Akita, Yamagata, Hukusima
- Kantô tē-khu - Ibaraki, Totigi, Gunma, Saitama, Tiba, Tang-kiaⁿ (Tôkyô), Kanagawa (í-siōng sio̍k-chheng "it-to͘-lio̍k-koān")
- Tûbu tē-khu - Yamanasi, Nagano, Niigata, Toyama, Isikawa, Hukui, Gihu, Sizuoka, Aiti, Mie
- Kinki (Kansai) tē-khu - Siga, Kiaⁿ-to͘ (Kyotô), Tāi-pán (Ôsaka), Hyogo, Nara, Wakayama
- Chûgoku tē-khu - Tottori, Simane, Okayama, Hirosima, Yamaguti
Sikoku[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Kyûshû[siu-kái | kái goân-sú-bé]
Ryûkyû Kûn-tó[siu-kái | kái goân-sú-bé]
- Ryûkyû tē-khu - Okinawa
| Pún bûn-chiuⁿ sī chi̍t phiⁿ phí-á-kiáⁿ. Lí thang tàu khok-chhiong lâi pang-chō͘ Wikipedia. |
