Minnesota

Wikipedia (chū-iû ê pek-kho-choân-su) beh kā lí kóng...
Thiàu khì: se̍h chāmchhiau-chhoē
Map of USA highlighting Minnesota.png

MinnesotaBí-kok ê chi̍t-ê chiu. Siú-húSaint Paul. Siāng toā ê siâⁿ-chhī sī Minneapolis.

Tē-hō-miâ[siu-kái | kái goân-sú-bé]

Minnesota iû-lâi sī Dakota-gí tùi Minnesota Hô ê miâ Mnisota. Jī thâu mni- ì-sù sī "chúi", ta () ì-sù nâ-sek. Tī chiu lāi ū bōe chió Minne- chhōa-thâu ê tē-hō-miâ, lóng sī teh biâu-su̍t chúi.

Tē-lí[siu-kái | kái goân-sú-bé]

Minnesota sī Bí-kok tû-liáu Alaska í-gōa siāng óa pak ê chiu, I ū chi̍t kak hiòng pak thòng chhut, khu lāi ū Chhiū-nâ Ô͘ (Lake of the Woods), ô͘ ê pak-pêng ū chi̍t hūn thó͘-tē, ī Bí-kok tāi-lio̍k pō͘-hūn î-it pí pak-hūi 49 tō͘ khah pak ê só͘-chāi.

Le̍k-sú[siu-kái | kái goân-sú-bé]

Au-chiu-lâng lâi kàu Pak Bí-chiu chìn-chêng, Minnesota chú-iàu ê jîn-kûn sī Dakota-lâng. Hoat-kok ê lâng tī 17 sè-kí lâi kàu Minnesota chò mô͘-phôe bé-bē. Tong Au-chiu î-bîn tī tang-hoaⁿ oa̍h-tāng ê sî, Anishinaabe téng cho̍k mā sóa ji̍p phì-jû Minnesota chit khoán lōe-lio̍k. Sin lâi ê Anishinaabe lâng kap chāi-tē ê Dakota lâng tio̍h sán-sen tùi-li̍p.

1762 nî kàu 1802 nî kî-kan, Minnesota sī Se-pan-gâ Louisiana ê chi̍t hūn. Bí-kok kek-bēng bóe-kî, Tē-jī-chhù Pa-lí Tiâu-iok chhiam-sú sî, Minnesota tī Mississippi Hô tang-pêng ê thó͘-tē piàn chò sī Bí-kok ê chi̍t hūn. Liáu-āu, Bí-kok koh keng-kòe Louisiana Siu-bé, tit tio̍h Mississippi sai-pêng ê thó͘-tē.

Minnesota Léng-thó͘1849 nî 3 goe̍h chheh 3 sêng-li̍p, thau kài ê gī-hōe, sī New England î-bîn kap in kiáⁿ-sun só͘ khòng-chè. Hit tong-sî chin chōe lông-ka khai-sí tī Minnesota khai-hoat. Kàu 1858 nî 5 goe̍h 11, Minnesota siat chò Bí-kok ê tē 32 chiu. In-ūi New England hē ê jîn-kháu chiàn tōa-hūn, hong kiò chò sī "Sai-pō͘ ê New England" (The New England of the West).

1861 nî tòa tī Mankato ê Au-chiu-hē jîn-bîn sêng-li̍p hō chò Sim-lîm Bú-sū (Knights of the Forest) ê thoân-thé, beh chiong goân-chū-bîn kóaⁿ cháu. Chit khoán ap-le̍k ín-khí liáu 1862 nî ê Dakota Chiàn-cheng, āu-bóe chia goân-chū-bîn lóng sóa khí Dakota ê Crow Creek Pó-liû-tē (Crow Creek Reservation).

1880 nî-tāi liáu-āu tī Vermilion Soaⁿ-tē kap Mesabi Soaⁿ-tē téng só͘-chāi hoat-kiàn thih-khòng, tong-tē kiàn-li̍p liáu chhái-khòng ê sán-gia̍p, in ê chhut-sán, ē-tàng hiòng tang sàn kàu Tōa-ô͘-khu. 20 sè-kí chá-kî, kang-gia̍p ê hoat-tián chō-sêng jîn-kháu tùi chháu-tē hiòng to͘-chhī î-sóa; chóng-sī Minnesota hit-tong-sî lông-gia̍p oan-ná chin tiōng-iàu.

Tōa Siau-tiâu sî-kî, Minnesota ê keng-chè mā siū sún-hāi, kàu 1931 nî kap 1935 nî kî-kan, sai-pêng kap Dakota koh siū khiàm-chúi ê gûi-hāi. Āu-lâi Sin Chhek (New Deal) ê kè-ōe hō͘ pún-tē keng-chè ū chi̍t kóa kái-siàn. Hit-chūn Kong-bîn Pó-io̍k Tūi (Civilian Conservation Corps) kap kî-tha ê kè-ōe, chiam-tùi goân-chū-bîn thê-kiong khang-khòe. 1934 nî ê hoat-àn koh khak-li̍p in khai-siat chū-chú chèng-hú ê chè-tō͘.

Jī-chhù Tāi-chiàn liáu-āu, sin-ê kang-gia̍p hoat-tián. Chū-tōng-hòa ê phó͘-ki̍p kái-chìn liáu seng-sán-le̍k. Lông-chok-bu̍t tōa-hūn lóng piàn hoan-be̍h kap sió-be̍h. 1946 nî, Kang-têng Gián-kiù Cho͘-ha̍p (Engineering Research Associates) sêng-li̍p, choan-bûn thè hái-kun khai-hoat tiān-náu.

Keng-chè[siu-kái | kái goân-sú-bé]

Minnesota tī 2014 nî ê GDP sī 316,204 pa̍h-bān bí-kim.[1]

Chham-khó[siu-kái | kái goân-sú-bé]