跳至內容

Parkinson ê pēⁿ

Wikipedia (chū-iû ê pek-kho-choân-su) beh kā lí kóng...
Pa-kin-sng-pēⁿ
SpecialtySîn-keng-ha̍k
SymptomsTremor, rigidity, slowness of movement, difficulty walking[1]
ComplicationsDementia, depression, anxiety,[2] eating problems, and sleep problems[3]
Usual onsetAge over 60[1][4]
CausesUnknown[5]
Risk factorsPesticide exposure, head injuries[5]
Diagnostic methodBased on symptoms[1]
TreatmentIo̍h-phín, surgery[1]
MedicationL-DOPA, dopamine agonists[2]
PrognosisLife expectancy about 7–15 years[6]
Frequency6.2 million (2015)[7]
Deaths117,400 (2015)[8]
Named afterJames Parkinson

Pa-kin-sng-pēⁿ (Ji̍t-gí:パーキンソンびょう, Eng-gí:Parkinson’s disease) sī chi̍t-chióng bān-sèng náu-kin thè-hoà ê chi̍t-pēⁿ, tiāⁿ-tiāⁿ ē hóng-gāi hoān-chiá ūn-tōng kap kóng-oē ê lêng-le̍k. Tī 1817 nî, Eng-kok ê James Parkinson i-su kā i thê-chhut. Pa-kin-sng-pēⁿpa-kin-sng-chèng (Eng-gí:parkinsonism) kî-tiong siāng-chia̍p khoàiⁿ ê chi̍t-chióng.

Chit-ê pēⁿ ê chèng-thâu kah ūn-tōng kong-lêng chiòng-gāi ū-tî-tāi, chú-iàu-ê ū 4 ê:

  1. hoān-chiá tiām-chēng ē sin-thé phî-phî-chhoah (resting tremor),
  2. sin-khu ngē-chiáⁿ (rigidity),
  3. kha-chhiú-bān-tūn (bradykinesia),
  4. kha-pō͘ thām-thē.

Kî-thaⁿ chhù-iàu ê chèng-thâu koh-ū: siá-jī sè-sè-jī-á, piáu-chêng chiâⁿ-chió, chiâⁿ-chió nih-ba̍k-chiu, thun-chia̍h-mi̍h thun-bô-sáⁿ-ē-lo̍h, kóng-oē sè-sè-siaⁿ-á, kiâⁿ-lō͘ sè-kah-pō͘-á, jú-kiâⁿ sī jú-kín, kiâⁿ-lō͘ koh chhiú bē hài-tín-tāng, téng-téng. Chit-ê pēⁿ mā-ū kah chū-chú sîn-keng hē-thóng chiòng-gāi ū-tî-tāi ê chèng-thâu, chhin-chhiūⁿ chu-thài-sèng kē-hiat-ap, piān-pì, kap sēng-kong-lêng chiòng-gāi, téng-téng; mā-ū kah kám-kak kong-lêng koh-iūⁿ ū-tî-tāi ê chèng-thâu, chhiūⁿ-kóng chhiú-kap-kha thàng-thiàⁿ, phái-phīⁿ-chhoē (hiù-kak koh-iūⁿ), chit-koá-á.

In-toaⁿ khí-lí

[siu-kái | kái goân-sí-bé]

Chit-ê pēⁿ ê in-toaⁿ khí-lí ah-bô chiâⁿ hun-bêng, lâng leh kóng sī kah náu-kin ē-té ê basal ganglia kap substantial nigra ê náu-sè-pau khoài-kín thè-hoà, bô-hoat-tō͘ seⁿ-sêng ū-kàu-giah ê sîn-keng ín-chhoā bu̍t-chit, hō-chò tô-phá-mín (Eng-gí:dopamine), a-sit-toh-kho-lín (Eng-gí: acetylcholine) ê chok-iōng cheng-ka ū tî-tāi. Náu-kin lāi-té su-iàu tô-phá-mín lâi chhoā-chhau ki-bah ê oa̍h-tōng, nā tô-phá-mín bô kàu-gia̍h tio̍h-ē sán-seng chē-chē ê oa̍h-tōng chiòng-gāi.

Náu-chhim-pō͘ chhì-kek-liâu-hoat (Eng-gí:Deep Brain Stimulation (DBS) ) sī chit cha̍p-kúi-nî lâi tī-liâu Pa-kin-sng-pēⁿ ê sin hoat-tō͘, kah io̍h-bu̍t tī-liâu tâng-chê chò-hoé sú-iōng, ē-sái-tit kái-siān pēⁿ-chêng chiâⁿ-chē.

  1. 1 2 3 4 Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê <ref> tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "NIH2016"
  2. 1 2 Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê <ref> tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "Sv2016"
  3. "Parkinson's disease – Symptoms and causes". Mayo Clinic.
  4. Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê <ref> tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "Car2016"
  5. 1 2 Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê <ref> tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "Lancet2015"
  6. Macleod AD, Taylor KS, Counsell CE (November 2014). "Mortality in Parkinson's disease: a systematic review and meta-analysis". Movement Disorders. 29 (13): 1615–1622. doi:10.1002/mds.25898. PMID 24821648. Unknown parameter |doi-access= ignored (help)
  7. Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê <ref> tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "GBD2015Pre"
  8. Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê <ref> tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "GBD2015De"