Parkinson ê pēⁿ
| Pa-kin-sng-pēⁿ | |
|---|---|
| Specialty | Sîn-keng-ha̍k |
| Symptoms | Tremor, rigidity, slowness of movement, difficulty walking[1] |
| Complications | Dementia, depression, anxiety,[2] eating problems, and sleep problems[3] |
| Usual onset | Age over 60[1][4] |
| Causes | Unknown[5] |
| Risk factors | Pesticide exposure, head injuries[5] |
| Diagnostic method | Based on symptoms[1] |
| Treatment | Io̍h-phín, surgery[1] |
| Medication | L-DOPA, dopamine agonists[2] |
| Prognosis | Life expectancy about 7–15 years[6] |
| Frequency | 6.2 million (2015)[7] |
| Deaths | 117,400 (2015)[8] |
| Named after | James Parkinson |
Pa-kin-sng-pēⁿ (Ji̍t-gí:パーキンソンびょう, Eng-gí:Parkinson’s disease) sī chi̍t-chióng bān-sèng náu-kin thè-hoà ê chi̍t-pēⁿ, tiāⁿ-tiāⁿ ē hóng-gāi hoān-chiá ūn-tōng kap kóng-oē ê lêng-le̍k. Tī 1817 nî, Eng-kok ê James Parkinson i-su kā i thê-chhut. Pa-kin-sng-pēⁿ sī pa-kin-sng-chèng (Eng-gí:parkinsonism) kî-tiong siāng-chia̍p khoàiⁿ ê chi̍t-chióng.
Chèng-thâu
[siu-kái | kái goân-sí-bé]Chit-ê pēⁿ ê chèng-thâu kah ūn-tōng kong-lêng chiòng-gāi ū-tî-tāi, chú-iàu-ê ū 4 ê:
- hoān-chiá tiām-chēng ē sin-thé phî-phî-chhoah (resting tremor),
- sin-khu ngē-chiáⁿ (rigidity),
- kha-chhiú-bān-tūn (bradykinesia),
- kha-pō͘ thām-thē.
Kî-thaⁿ chhù-iàu ê chèng-thâu koh-ū: siá-jī sè-sè-jī-á, piáu-chêng chiâⁿ-chió, chiâⁿ-chió nih-ba̍k-chiu, thun-chia̍h-mi̍h thun-bô-sáⁿ-ē-lo̍h, kóng-oē sè-sè-siaⁿ-á, kiâⁿ-lō͘ sè-kah-pō͘-á, jú-kiâⁿ sī jú-kín, kiâⁿ-lō͘ koh chhiú bē hài-tín-tāng, téng-téng. Chit-ê pēⁿ mā-ū kah chū-chú sîn-keng hē-thóng chiòng-gāi ū-tî-tāi ê chèng-thâu, chhin-chhiūⁿ chu-thài-sèng kē-hiat-ap, piān-pì, kap sēng-kong-lêng chiòng-gāi, téng-téng; mā-ū kah kám-kak kong-lêng koh-iūⁿ ū-tî-tāi ê chèng-thâu, chhiūⁿ-kóng chhiú-kap-kha thàng-thiàⁿ, phái-phīⁿ-chhoē (hiù-kak koh-iūⁿ), chit-koá-á.
In-toaⁿ khí-lí
[siu-kái | kái goân-sí-bé]Chit-ê pēⁿ ê in-toaⁿ khí-lí ah-bô chiâⁿ hun-bêng, lâng leh kóng sī kah náu-kin ē-té ê basal ganglia kap substantial nigra ê náu-sè-pau khoài-kín thè-hoà, bô-hoat-tō͘ seⁿ-sêng ū-kàu-giah ê sîn-keng ín-chhoā bu̍t-chit, hō-chò tô-phá-mín (Eng-gí:dopamine), a-sit-toh-kho-lín (Eng-gí: acetylcholine) ê chok-iōng cheng-ka ū tî-tāi. Náu-kin lāi-té su-iàu tô-phá-mín lâi chhoā-chhau ki-bah ê oa̍h-tōng, nā tô-phá-mín bô kàu-gia̍h tio̍h-ē sán-seng chē-chē ê oa̍h-tōng chiòng-gāi.
Tī-liâu
[siu-kái | kái goân-sí-bé]Náu-chhim-pō͘ chhì-kek-liâu-hoat (Eng-gí:Deep Brain Stimulation (DBS) ) sī chit cha̍p-kúi-nî lâi tī-liâu Pa-kin-sng-pēⁿ ê sin hoat-tō͘, kah io̍h-bu̍t tī-liâu tâng-chê chò-hoé sú-iōng, ē-sái-tit kái-siān pēⁿ-chêng chiâⁿ-chē.
Tsù-kái
[siu-kái | kái goân-sí-bé]- 1 2 3 4 Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê
<ref>tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "NIH2016" - 1 2 Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê
<ref>tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "Sv2016" - ↑ "Parkinson's disease – Symptoms and causes". Mayo Clinic.
- ↑ Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê
<ref>tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "Car2016" - 1 2 Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê
<ref>tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "Lancet2015" - ↑ Macleod AD, Taylor KS, Counsell CE (November 2014). "Mortality in Parkinson's disease: a systematic review and meta-analysis". Movement Disorders. 29 (13): 1615–1622. doi:10.1002/mds.25898. PMID 24821648. Unknown parameter
|doi-access=ignored (help) - ↑ Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê
<ref>tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "GBD2015Pre" - ↑ Ín-iōng chhò-gō͘: Bû-hāu ê
<ref>tag; chhōe bô chí-miâ ê ref bûn-jī "GBD2015De"
| Pún bûn-chiuⁿ sī chi̍t phiⁿ phí-á-kiáⁿ. Lí thang tàu khok-chhiong lâi pang-chō͘ Wikipedia. |
