Tāi-liân-oē

Tāi-liân-oē/Lâi-gí (Hàn-jī: 大連話/萊語) sī Tiong-kok Tāi-liân ê hong-giân, sǹg sī Tiong-kok Pak-hong koaⁿ-oē ê hun-chi.

Hoat-im

Chú-im

Chú-im pió

b [ p ]	p [ pʰ ]	m [ m ]	f [ f ]	v [ v ]
d [ t ]	t [ tʰ ]	n [ n ]		l [ l ]
g [ k ]	k [ kʰ ]		h [ x ]
j [ ʨ ]	q [ ʨʰ ]	gn [ ɲ ]	x [ ɕ ]	y [ i ]
zh [ ʈʂ ]	ch [ ʈʂʰ ]		sh [ ʂ ]	r [ ʐ ]
z [ ts ]	c [ tsʰ ]		s [ s ]
				w [ u ]

• Tshim-sik sī bó-im.

Bó-im

Bó-im pió - 1

a [ ɑ ]	ai [ ɑɪ ]		an [ ɑn ]	ang [ ɑŋ ]
ê [ ɛ ]	êi [ ɛɪ ]		ên [ ɛn ]
o [ ɔ ]		ou [ ɔʊ ]		ong [ ɔŋ ]
e [ ə ]		eu [ əʊ ]	en [ ən ]	eng [ əŋ ]
i [ i ]		ieu [ iəʊ ]	in [ in ]	ing [ iŋ ]
u [ u ]	uêi [ uɛɪ ]		uen [ uən ]
ü [ y ]			ün [ yn ]

Bó-im pió - 2

ia [ iɑ ]				iang [ iɑŋ ]
iê [ iɛ ]			iên [ iɛn ]
		iou [ iɔʊ ]		iong [ iɔŋ ]
ua [ uɑ ]	uai [ uɑɪ ]		uan [ uɑn ]	uang [ uɑŋ ]
uo [ uɔ ]
üê [ yɛ ]			üên [ yɛn ]
i [ ʅ ]	i [ ɿ ]	m [ m ]	n [ n ]	ng [ ŋ ]

• Tshim-sik sī ha̍p-sîng bó-im.

Bó-im pió - 3

Ki-pún bó-im

ai 蓋 an 碗 ên 邊

i 字 ü 魚 êi 輩 en 根

a 瓦

ê 碟

o 窩

e 歌

u 肚

ou 包

eu 頭

ang 缸

ong 工

eng 燈

Jî-huà bó-im

ar [ ɑʅ ]

er [ əʅ ]

ahr [ ? ]

êr [ ɛʅ ]

or [ ɔʅ ]

ehr [ ? ]

ur [ uʯ ]

our [ ɔʊʯ ]

eur [ əʊʯ ]

angr [ ɑŋʅ ]

ongr [ ɔŋʯ ]

engr [ əŋʅ ]

Siann-tiāu

Tiāu-hō	1	2	3	4	5	6	Put-phiau
Siann-luī	Im-pîng	Iông-pîng	Sióng-siann	Im-khì	Tiong-khì	Iông-khì	Khin-siann
Tiāu-ti̍t	31	24	213	52	33/13	21	--

• Tiāu-hō 1 + tiāu-hō 1 hi̍k-tsiá tiāu-hō 4 + tiāu-hō 1 → tiāu-hō 5 + tiāu-hō 1.
• Tiāu-hō 1 + tiāu-hō 4 → tiāu-hō 1 + tiāu-hō 6.
• Tiāu-hō 4 + tiāu-hō 4 → tiāu-hō 5 + tiāu-hō 6.

Kana

Pió - 1

吖 a	厄 e	乙 i	五 u	于 ü
马 ma	么 me	米 mi	木 mu
乏 fa	佛 fe	覅 fi	夫 fu
那 na	讷 ne	尼 gni	奴 nu	女 gnü
拉 la	了 le	力 li	卢 lu	吕 lü
哈 ha	禾 he	夕 xi	乎 hu	吁 xü
沙 sha	舌 she	尸 shi	书 shu
让 ra	若 re	日 ri	入 ru
卅 sa	色 se	厶 si	苏 su
	欸 ê	儿 (e)r	嗯 n	兀 ng

Pió - 2

马゛ ba	么゛ be	米゛ bi	木゛ bu
马゜ pa	么゜ pe	米゜ pi	木゜ pu
那゛ da	讷゛ de	尼゛ di	奴゛ du
那゜ ta	讷゜ te	尼゜ ti	奴゜ tu
哈゛ ga	禾゛ ge	夕゛ ji	乎゛ gu	吁゛ jü
哈゜ ka	禾゜ ke	夕゜ qi	乎゜ ku	吁゜ qü
沙゛ zha	舌゛ zhe	尸゛ zhi	书゛ zhu
沙゜ cha	舌゜ che	尸゜ chi	书゜ chu
卅゛ za	色゛ ze	厶゛ zi	苏゛ zu
卅゜ ca	色゜ ce	厶゜ ci	苏゜ cu

• ai = a + i (吖_乙), ei = e + i (厄_乙), uai = u + ai (五_吖乙), ui = u + ei (五_厄乙), ie = i + ê (乙_欸),
  ao = a + u (吖_五), ou = e + u (厄_五), iao = i + au (乙_吖五), iu = i + eu (乙_厄五), üe = ü + ê (于_欸),
  an = a + n (吖_嗯), en = e + n (厄_嗯), in = i + n (乙_嗯), un = u + n (五_嗯), ün = ü + n (于_嗯),
  ang = a + ng (吖_兀), eng = e + ng (厄_兀), ing = i + ng (乙_兀), ong = u + ng (五_兀), iong = ü + ng (于_兀).

Kî-thann

Lâi-gí ê tsú-iàu hun-pòo

• Puànn-tó: Suann-tang Puànn-tó, Liâu-tang Puànn-tó.
• Pian-kài: Ah-li̍k Kang, Oo-soo-lí Kang.

Lâi-gí ê tsù-im hû-hō

• Chú-im: ㄅㄆㄇㄈㄪ, ㄉㄊㄋㄌ, ㄍㄎㄫㄏ, ㄐㄑㄬㄒ, ㄓㄔㄕㄖ, ㄗㄘㄙㄭ.
• Bó-im: ㄚㄛㄜㄝ, ㄞㄟㄠㄡ, ㄢㄣㄤㄥㆲ, ニㄦㄧㄨㄩ.