Oa̍t-lâm-gí

Wikipedia (chū-iû ê pek-kho-choân-su) beh kā lí kóng...
Thiàu khì: Se̍h chāmchhiau-chhoē
Khu-pia̍t: Oa̍t-gí ū-sî chí Kńg-tang-oē

Oa̍t-lâm-gí (Tiếng Việt) sī 1 khoán siaⁿ-tiāu gí-giân. I tùi Hàn-gí chioh chiâⁿ chē sû-lūi, kòe-khì mā bat iōng hàn-jī kap hóng hàn-jī ê bûn-jī su-siá. Chóng--sī gí-giân ha̍k-ka jīn-ûi Oa̍t-lâm-gí sio̍k-î "Lâm-a-chiu gí-giân" (Austroasiatic) ê 1 chióng – kap Hàn-gí bô kâng ka-chok – jī-chhiáⁿ sī ka-chok-lāi siōng chē sú-iōng jîn-kháu ê sêng-oân, pí tē-2-tōa ê Khmer-gí chē 10 pōe.

Oa̍t-lâm-gí sī Oa̍t-lâm ê kok-chok kiam koaⁿ-hong gí-giân, sī 87% ê Oa̍t-lâm-lâng ê bó-gí. Tī kok-gōa koh ū 2-pah-bān ê sú-iōng-chiá, iû-kî tī Bí-kok, Hoat-kok, sīm-chí Tâi-oân.

Hun-lūi[siu-kái]

Hiān-tāi ê hun-lūi-ha̍k kā Oa̍t-lâm-gí pâi tòa Lâm-a-chiu gí-giân ka-chok ê Mon-Khmer hun-ki ē-kha ê Viet-Muong lūi.

Tē-lí hoān-ûi[siu-kái]

Kin-kù Ethnologue, Oa̍t-lâm-gí tī sè-kài ê sú-iōng hoān-ûi pau-koat Australia, Kampuchea, Kha-ná-tah, Tiong-kok, Côte d'Ivoire, Suomi, Hoat-kok, Tek-kok, Lao-kok, Martinique, Hô-lân, Sin Caledonia, Norge, Hui-li̍p-pin, Senegal, Thài-kok, Liân-ha̍p Ông-kok, Bí-kok, Vanuatu. Tâi-oân mā ū kúi-ā-bān ê sú-iōng-chiá, chú-iàu sī gōa-lô kap gōa-lâi sim-pū.

Koaⁿ-hong tē-ūi[siu-kái]

Oa̍t-lâm-gí sī Oa̍t-lâm ê koaⁿ-hong-gí.

Hong-giân[siu-kái]

Hong-giân chi-kan ē-tit sio-thong. Chú-iàu ū 3 chióng: Hà Nội (Pak Oa̍t-lâm-gí), Huế (Tiong Oa̍t-lâm-gí), Sài Gòn (Lâm Oa̍t-lâm-gí). In ê siaⁿ-tiāu sió-khoá ū cheng-chha, Huế hong-giân te̍k-pia̍t bô kâng. Pak Oa̍t-lâm-gí ê hỏi kap ngã ê tiāu pí lâm-pō· hong-giân khu-pia̍t khah bêng-hián.

Hiān-tāi ê phiau-chún-gí (hoat-im kap phèng-im) sī tòe Hà Nội ê tì-sek kai-chân ê khiuⁿ-kháu.

Siaⁿ-ūn[siu-kái]

Oa̍t-lâm-gí ū 6 ê siang-tiāu: ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng.

Bûn-jī[siu-kái]

Chú-iàu ê bûn-chiuⁿ: Oa̍t-lâm iōng Latin-jī ê le̍k-sú

Hiān-tāi Oa̍t-lâm-bûn sī lô-má-jī ê 1 chióng.

Hàn-jī[siu-kái]

Chữ nôm[siu-kái]

Quốc ngữ (Kok-gí)[siu-kái]

Wikipedia
Wikipedia ū Oa̍t-lâm-gí ê pán-pún.


Chām-gōa liân-kiat[siu-kái]